Güney Afrika’nın apartheid rejiminin siyasi muhaliflere karşı yürüttüğü sert kampanya sırasında hapsedilenler arasında 44 yaşındaki avukat Nelson Mandela da vardı. Mandela 1962’de tutuklandıktan sonra 27 yıl hapiste kaldı. Bu süre boyunca aktivistlere, hapishane yetkililerine, hükümet yetkililerine ve en çok da eşi Winnie’ye ve beş çocuğuna pek çok mektup yazdı.

Nelson Mandela’nın hapishaneden yazdığı mektuplar Sahm Venter’in editörlüğünde Liveright Publishing tarafından yayımlandı. 255 mektuptan oluşan kitapta mektupların çoğu ilk kez gün yüzüne çıkıyor.

Mektuplarda Mandela’nın uzun hapishane süreci boyunca ruh sağlığını nasıl koruduğunun izlerini bulmak mümkün, aynı zamanda bir avukat olan Mandela’nın hapishanedekilerin hakları için nasıl mücadele ettiği de görülüyor.

Ailesinin özlemini hep soğukkanlılıkla anlatan Mandela, “Bazen bilimin kızımın alamadığı doğum günü kartlarını alabilmesi ve babasının onu sevdiğini bilebilmesi için mucizeler yaratabilmesini diliyorum,” diye yazmış. Mandela’nın mektupları ve fotoğrafları çoğunlukla ailesine iletilmeden yok edilmiş.

‘Madiba’nın sözleri değişim denizinde bir pusula’

Barack Obama’nın “Madiba’nın sözleri bize değişim denizinde bir pusula, akıntılar arasında sağlam bir zemin oluyor” diye tanıttığı kitapta bugüne ilişkin önemli öngörüler de var: “Yeni bir dünya ellerini kavuşturup uzakta duranlar tarafından değil, meydanda olan, kıyafetleri fırtınalarda delik deşik olan, savaşta bedenleri yaralananlar tarafından kazanılır.”

Annesinin ve oğlunun cenaze törenlerine katılmasına izin verilmeyen Mandela’nın o dönemde yazdığı mektuplar acıyla dolu olsa da Mandela aile bireylerini teselli etmeye ve iyimserliğini korumaya çalışıyor: “Onur her şey karanlık ve iç karartıcı olduğunda bile gerçekten ödün vermeyenlerin, yeniden ve yeniden deneyenlerin, hakaretlere, aşağılanmaya ve yenilgiye rağmen cesaretini kaybetmeyenlerindir.”

Mandela’nın Hapishane Mektupları olağanüstü ceza koşulları altında ahlaki değerlerinden vazgeçmeyen bir kahraman portresi çiziyor. Kendisinin de bir mektupta yazdığı gibi, kalemi trajedisini umuda dönüştürüyor: “İyi bir kalem hayatımızdaki en mutlu anları hatırlabilir bize, dehlizimize, ruhumuza, kanımıza asil fikirler taşıyabilir. Trajediyi umuda ve zafere dönüştürebilir.”

Nelson Mandela kimdir?

1918 yılında doğan Mandela, apartheid karşıtı bir devrimciydi. 27 yıl cezaevinde kaldıktan sonra Güney Afrika’nın ilk demokratik yollarla seçilen cumhurbaşkanı olarak 1994-1999 arasında görev yaptı. 1993’te Nobel Barış Ödülü’nü alan Mandela 2013’te hayatını kaybetti.

RÜYA KARLIOVA, Kronos